Edebiyatı Yeraltına Çekmek

Her insan içindeki filozofa yenik düşeceği zamanı kendi belirlediğinde gerçek vicdana ulaşmış olur. Dolaysıyla vicdanın zamansal ve sezgisellik içerdiğini görürüz. Anlatmaya çalıştıklarım sezginin açtığı yolda söz aldığını söylemek zorundayım.

Modernleşme süreci vicdan olgusunu insan ve hayattan dışlamıştı. Modernleşme süreci 5 yy. itibarıyla batı düşüncesi içinde tartışılır olmuştur. Teolojinin etkisi rönansas ve aydınlanma sürecine kadar sürse de, modernleşme teolojiden kurtulma projesiydi. Modernite, modernleşme ve modernizm kendi işlerinde farlılık gösterse de bir birlerini tamamlayan kavramlardır. Sanayileşmenin gelişimi ve buna bağlı olarak bilim ve siyasetteki değişimler modernist hayatın en temel esaslarını ortaya çıkarmıştır. Ulus-devlet temelinde şekillenen devletler sistemi, sınıfların modern anlamda yeniden şekillenişi, çekirdek aile v.s modernist hayatın karşılığını oluşturur.

Modernleşme rasyonel olma durumu olarak algılanmıştır. Dolaysıyla hayatın örgütlenmesinde rasyonellik aklın referansı olmuştur. Modern akıl referansını tanrı’dan alarak bilime atfetmiştir. Pozitivizmin 17. ve 18. yy ‘daki belirleyiciliği buna neden olmuştur.

Modernleşmenin başarısızlığı hiç kuşkusuz ilk romantikler tarafından eleştirilmeye başlanmıştı. Dolaysıyla edebiyat geleneği içerisinde romantikler başköşeye otururlar. Ancak beni ilgilendiren avandgardların hüzün verici sonudur. Romantikler rasyonel aklın ve o’ndan referans alan ahlakın (Kant anılmalı) insanoğluna huzur ve başarı getirmediğini, toplumsal çelişkileri ortadan kaldırmadığını gördüler. Dolaysıyla sanatta imgeye, semboller, sezgiye yani gerçeğin kendisinden ziyade etkisine önem vermeye çalışan estetik kurama sığınarak modernizm eleştirisini yaptılar.

Günümüzde edebiyatın geldiği nokta modernizmle köklü eleştiriyi koşul olarak ortaya koyar. Romantizmin bu anlamla da geleneğin önemli parçasını oluşturur. Ancak bu hesaplaşma romantikler ve avandgardlar gibi yapmak sanırım yeterli değil. Eğer bugün bu edebi anlayışlardan söz edilmiyorsa, on’ların eksikliğinden kaynaklanır. Postmodern anlayış avandgard bir serzenişi oluşturuyor olmasına karşılık pek umut verdiğini sanmıyorum. Diğer avandgardlar gibi doğacak, büyüyecek ve ölecek bu akımda. Bu akım devrimci bir özellik içermediği gibi bireyi pasif bir algıya yönlendirmesi buna neden olduğunu düşünüyorum. Üst metin kurguları kendi farklılığını ortaya koysa da yeterli değildir.

Modernizmin edebi eleştirisi hala olası. Bu eleştiri edebiyatın yeraltına çekilerek yapılmasıyla gerçekleşecektir. Yeraltı hayatların edebileştirilmesiyle bu sınırlandırılmamalıdır. Bu hayatların marjinal ve sistem karşıtı olmaları toplumsal siyasi sistemleri rahatsız ettiği ve çok güçlü eleştiriyi içerdiği kuşkusuz doğrudur. Artık edebiyatı bu alanda sınırlamak da yeterli değildir. Genel olarak edebiyatla da mücadele edilmelidir. Edebiyat yeraltına çekilmelidir. Modernist edebiyat ölmüştür, zanaattan farsızdır. Yeraltı edebiyatçısı vicdanı yeraltı hayatların içinde attığı doğrudur ama bu vicdanın içimizdeki filozofa yenik düşmesine de izin vermemiz gerekir.

Zate Zatturi

Editör (CMD)
Editör (CMD)http://www.felsefehayat.net
Yazılarını Mavi Melek Edebiyat Topluluğu, Düşünbil gibi dergilerde yayınlama fırsatı buldu. FOL Kitap öncülüğünde bazı kitapların hazırlanmasında görev aldı. Bu kitaplardan bazıları "Sorunsallıkta Yaşamak", Jan Patočka, Plotinos, "Tanrı, Ruh ve Mit", Henri Bergson. 2009 yılından bu yana felsefehayat.net'in (kurucu) editörlüğünü sürdürmektedir.

POPÜLER BAŞLIKLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

DİĞER YAZILAR

REKLAM

Dahası - Ötekiler - BAŞKASI

En Çok Terkedilen Yazar

İnsanlar niçin onun kitaplarından kurtulmak istiyor? 'Da Vinci Şifresi,' 'Dijital Kale', 'Melekler ve Şeytanlar' gibi kitaplarıyla satış rekorları kıran yazar Dan Brown, İngiltere'de ikinci el...

Ay Üzerindeki Hareketli Objeler

1963'de Harvard Üniversitesi yayın organı «Sky and TeJcscope» Ay üzerinde bazı kırmızı ışık topluluklarının oradan oraya hareket ettiklerini rapor etmişti. Bu ışıklar 29 Ekim'den...

Terketmek

Sonra farkına varıyordum bu bedenimin içinde hissettiğim ruh bana ait değildi. Nefes alıyordum, iyiydimzda. ama sonra bedenimin acılara yenik düştüğünü hissediyordum. Tamamlanmamış bir hikâyenin...

Michel Foucault: “Yapısalcılık Nedir?”

Yapısalcılar için önemli olan ilişki sistemleridir. İnsanların yaşadıkları bireysel deneyimler değil kesinlikle. Benim yaptığım şey de, yapısalcılık gibi, öznenin egemenliğini sorgulamaya dayanır. Mesela, uyuşturucu...

Sodome’un 120 Günü

O aynı kız, az sonra, bir o kadar pis bir fantezi gösterisi sundu bize; ona yüklüce para ödeyen şişko bir keşiş gelip karnının üstüne...

Benim Yolum

Şeytanın çatallı dilinin altında ıslanan gerçekler bana tanrıyı gösterebilir mi? Soruyorum sürünün çobanına, bu kadar fedakarlığa değer mi? Tanrının papatya falından çıkan hayat beni eline geçirdi....

Baş Rahibenin Irzına Geçmek

insanın kağıt üstünde kıçını açması kimilerinin ödünü patlatır ve patlatmalıdır da: yazdıkça kendilerine "eleştirmen" sıfatını yakıştıranlara karşı gardın düşer. kaçıkların harbi tuhaflıklarını kendilerine yapılmış hakaret sayarlar. şiirin gizemli munis ve neredeyse anlaşılmaz olmasını yeğlerler. yüzyıllardır bozulmadı oyunları. züppelerin ve sahtekarların mabedi oldu bu şiir. mabedin...

Türkiye’de Felsefe Eğitiminin Sorunları

Bilkent Üniversitesi'nin bu öğretim yılı başından itibaren Felsefe eğitimi veren bir bölümü var. Bölüm Başkanı Prof. Dr. Varol Akman'ın, Şubat 2004'te 1. sayısı yayımlanan Bilkent...

Kendi Kendisiyle Yetinme

Krallar hiçbir şeyimi almazlarsa bana çok şey vermiş olurlar hiçbir kötülük etmezlerse yeterince iyilik etmiş sayılırlar bana. Bütün istediğim budur onlardan. Ama nasıl şükrediyorum...

Dokunmadan Sev: Tanrının Tek İsteği Bu!

Pazar ayinlerinin birinde Başrahip: Dokunmak, ilahi düzeni alt üst eder, bu bir tanrı buyruğu, bu yüzden dokunmadan sevmeyi öğrenmeliyiz evlat! demişti. O da öyle...

Madam Blavatsky ve Dzyan Kitabı

Dzyan Kitabı, en eski kutsal kitaplar’dan biri olmakla birlikte, diğer tümü gibi, pek çok tahrifata uğratılmıştır. Bunun beşerî açıdan nedeni, durulmamış ve fırtınalı kişiliklerin...

Sosyopatlarla Yaşam Savaşı

Bu tür B grubu kişilik bozukluklarında gördüğümüz intikam ve yok etme arzusu aşırı kıskançlık, çekememezlik, egoizm, kuşkuculuk ve obsesif düşüncelerden de kaynaklanır. Bu tür...

Sabaha Karşı 4

saat sabaha karşı 4 erkenci horozlar başımda uyumak ölesiye eziyet tek çare perdeleri kapamak saat sabaha karşı 4 ateşler içinde yastığım sanki bana düşman gibi su içinde cehennem yatağım saat sabaha karşı...

Beyti Dost Celse: 10

Görmesini bilenler, görebilecek…! Dinleyiniz: Yolcusunuz, kalıcı değil. Öncüsünüz. Müjdecisisiniz. Sevgilisiniz. Sizinle ahdimiz var. Ahdi olanlara ne mutlu..! Nurlar onların üstünedir. Bozucu olanlar korksun. Onlar...

Neo-Spiritizm ve Dr. Bedri Ruhselman

Yeryüzü insanlığı, uzun devreler boyunca Dünya Genel Evrim Sürecinin belirli sayıda olan temel realite kademelerinden geçmiş ve halen sonuncu realite kademesi olan Vazife Bilgisi...