Matrix mi, Başlangıç mı?

Matrix, Başlangıç’ı (Inception) ne kadar etkiledi? Inception yeni Matrix mi? Sinema yazarlarına sorduk…

2000’li yılların adam akıllı bir bilimkurgu filmi çıkarmaması, herkes arasında ‘Yeni Matrix’ lazım hissiyatını yaratmıştı. Ancak bir anda geçen yıl ‘Avatar’ çıktı ortaya ve ‘Yeni Star Wars’ geldi.

Böylesi bir arayışta ise ‘Akıl Defteri’, ‘Takip’, ‘Prestij’, ‘Kara Şövalye’ gibi filmlerle belleğe önem verdiğini ispatlayan Christopher Nolan sevdiği temaları ve kara film alışkanlıklarını bir bilimkurgu için devreye soktu. ‘Başlangıç’ (Inception), ABD’de ve dünyada yavaş yavaş yükselen gişe rakamlarıyla ‘eleştirmenlerin ve seyircinin beğendiği film’ olma yolunda emin adımlarla ilerliyor. Aynen ‘Matrix’ örneğinde olduğu gibi… Ancak daha çok bu ikili, ‘alternatif gerçeklik’ meselesini farklı bölgelerde aramalarıyla seyircinin kafasını karıştırıyor.

Peki içinde yaşadığımız dünyanın sanal bir gerçeklik olduğunu iddia eden Matrix, algımızı dağıtmışken; Başlangıç’ın rüyalara girip soygun ve casusluk yapılabiliyor, kaderle oynanabiliyor deyişi neye alamet? Bunlar ne kadar birbirine benziyor, ne kadar birbirinden ayrılıyor?

Sinema dünyasında konuşulan bu sorunları sinema yazarlarına sorduk. İşte görüşleri…

inception-ve-matrix
Inception

MEHMET AÇAR (GAZETE HABERTÜRK sinema yazarı)

“Burun farkıyla Inception”

Öncelikle ‘Başlangıç’ın, ‘Matrix’in popülaritesine ulaşacağını sanmıyorum. İkincisi, benzerliklerine rağmen çok farklı olduklarını düşünüyorum. ‘Matrix’, seyircinin karşısına bir düşünce sistemiyle çıktı ve birçok farklı şeyi birleştirerek neredeyse sinemasal bir füzyon yarattı, bilimkurgunun ‘siberpunk’ geleneğini sinemaya aktardı.

‘Başlangıç’ ise bence biraz daha farklı bir gelenekten geliyor. Bir soygun filminin yapısını taşıması ve iyi-kötü mücadelesini bir kenara bırakması açısından, ‘Matrix’e göre çok farklı ve daha orijinal bir yapısı var. İkisini de beğeniyorum ama ille de cevap vermek gerekirse duygusal bir tercih yapar ve ‘Az farkla Inception’ derim.

SEVİN OKYAY (SİYAD onursal üyesi, sinema yazarı)

“İkisi de farklı kulvarlarda”

Bana göre ‘Matrix’. Warchowski Kardeşler’in filminin felsefi bir ağırlığı var. Benim için sanal dünyanın bir penceresi de olmuştu. Tıpkı daha önce Gibson örneğinde olduğu gibi. Çok sevdiğim Nolan ise, “Başlangıç”ın üzerinde fazlaca düşünmüş, attığı imzanın altını çizmiş. 1990’ların sonundan, “Matrix” ile “Gizemli Şehir”in (“Dark City”, 1998) döneminden etkilenmiş ama “Başlangıç” bence “Akıl Defteri”nden (“Memento”, 2000) de izler taşıyor. Hepsi, çevrendeki dünyanın hakiki olmayabileceği ihtimali üzerine kurulu.

UĞUR VARDAN (Radikal gazetesi sinema yazarı)

“Tabii ki Matrix!”

Elbette ‘Matrix’… Çünkü eni konu öncüydü, kafa karıştırıcı yanı ve felsefi tonlarına rağmen salondan iyi bir film izlemenin keyfiyle ayrılıyordunuz. ‘Başlangıç’ ise, yaratıcısının hedefleri doğrultusunda ifrada kaçmış bir yapım. Bunu söylerken iç içe geçmiş rüyaları değil, gereksiz bir biçimde aksiyona yüklenmeyi kast ediyorum. Benzer bir tavrı Wachowski Kardeşler de ‘Matrix serisi’nin ikinci ve üçüncü adımlarında göstermişti. Ayrıca ‘Matrix’ stil sahibiydi, ‘Başlangıç’ ise farklılığını bas bas bağıran post-modernist bir kurgu sanki…

KUTLUKHAN KUTLU (Sinema dergisi sinema yazarı)

“Matrix, Inception’ın temalarını incelemişti”

‘Matrix’. Bence ‘Başlangıç’a kıyasla daha yenilikçi bir film, özellikle de sinemasal açıdan. ‘Matrix’ birçok sinema üslubunu, hatta birçok öykü geleneğini birbirine bağlayan kocaman girift bir köprü gibi. Ayrıca ‘Başlangıç’ta ele alınan uyku/uyanıklık ve düşüncenin bulaşıcılığı gibi temaları da daha önce, epey etraflı bir şekilde incelemişti, hem de enformasyon çağının yeni kavramlarına uyarlayarak. ‘Başlangıç’ zekice yazılmış bir film ama bence ‘Matrix’ kadar geniş ufuklu ve zengin değil.

KEREM AKÇA (HABERTURK.COM sinema yazarı)

“Zaman gösterecek”

İkisini aynı kulvarda ele almanın haksızlık olduğunu düşünüyorum. ‘Matrix’, özellikle ‘Quieth Earth’den (1985) etkilenerek teknolojik gelişmelerle de birlikte ‘sanal gerçeklik bilimkurgusu’ alt türünü doğurmuştu zamanında. 1999’da çekildiği için geçtiğimiz 11 senede, sinema dünyasında büyük etki yarattığı görüldü. Bir filmin değerini kavramak için de; sinemada bıraktığı sarsıntıyı ve devamında ortaya çıkan eserleri görmek gerek. Yani bu soruyu cevaplamak için en az bir 10 sene beklemek lâzım. Esin kaynakları arasına ‘Matrix’i de alan ‘Başlangıç’ın ‘rüya casusluğu bilimkurgusu’, ‘inception bilimkurgusu’ veya ‘rüya soygunu bilimkurgusu’ gibi bir alt tür doğurup doğurmayacağını şu anda tahmin etmemiz zor. Nasıl bir etki yaratacağını zaman gösterecek.

HABERTÜRK

Editör (CMD)
Editör (CMD)http://www.felsefehayat.net
Yazılarını Mavi Melek Edebiyat Topluluğu, Düşünbil gibi dergilerde yayınlama fırsatı buldu. FOL Kitap öncülüğünde bazı kitapların hazırlanmasında görev aldı. Bu kitaplardan bazıları "Sorunsallıkta Yaşamak", Jan Patočka, Plotinos, "Tanrı, Ruh ve Mit", Henri Bergson. 2009 yılından bu yana felsefehayat.net'in (kurucu) editörlüğünü sürdürmektedir.

POPÜLER BAŞLIKLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

DİĞER YAZILAR

REKLAM

Dahası - Ötekiler - BAŞKASI

Pazartesi Akşamı

gözlerim kapalı bir pazartesi akşamında vücudunun bütün hatları odamın içinde gezer izlerim, içimden sıcak bir iklim geçer ve aynı günün ateşi vurur uzuvlarına sonra birden görünür, bezgin, miskin bir şehir tuhaf kafalar güzel içkiler verir...

Demokrasi ve Özgürlük

Avrupa’da Rasyonalizmin Yükseliş ve Etkisinin Tarihi (1865), Augustus’tan Charlemange’a Avrupalı Ahlak Kuralları (1869) ve yedi ciltlik On Sekizinci Yüzyılda İngiltere (1878-1890)...

Benim Günahım Aşktır

Benim günahım aşktır, senin erdemin nefret: Sevgi günahtır diye günahımdan nefret bu. Gel, kendi durumunu benimkine kıyas et, Görürsün siteminin ne haksız olduğunu. Haklıysa da, o sözler kızıl...

Beyti Dost Celse: 10

Görmesini bilenler, görebilecek…! Dinleyiniz: Yolcusunuz, kalıcı değil. Öncüsünüz. Müjdecisisiniz. Sevgilisiniz. Sizinle ahdimiz var. Ahdi olanlara ne mutlu..! Nurlar onların üstünedir. Bozucu olanlar korksun. Onlar...

Beyti Dost Celse: 11

Söyleneceklerden hoşnut olunuz. İnandıklarınızı yüceltiniz. Netice için sabrediniz. İnananlar bir gün mükafatlarına çok yakın olacaklar. Onu temizlikte alsınlar. Çünkü bu ebediyet günüdür. İnanmakta inandıklarınızı...

İçimizdeki Köstek

Bir önceki yazıma istinaden, “okuması iki dakika, fakat araştırma, inceleme, anlama ve uygulaması uzun süren bir yazı”, diye belirten bir okuyucuya, ölçülen yaş ve...

Biri Ambulans Çağırsın

Gecenin hız sınırına yakınken durdurdum bedenimi kaportada eski bir damadın çamura bulanmış papyonu arka koltukta gözyaşlarına boğulmuş bir gelinlik vardı; mart ayının soğuk bir salonuydu; vites pedalının dikiz...

Hayyam Rubaileri -VI-

101. Felek, delik deşik ediyorsun yüreğimi; Yırtıyorsun ikide bir sevinç gömleğimi, Esen yelleri ateş ediyorsun bana; Çamura çeviriyorsun içeceğimi. 102. Haram, acı, kötü derler canım şaraba: Oysa ne hoş şey, hele...

Felsefe Açısından Fizik

1. Felsefe ile Fizik Arasında Bir Bağ Olmadığına İnananlar Fizik'ten felsefe'ye yaklaşmak, fizik-felsefe arasındaki ilişkilerin ancak bir yönünü görmeyi sağlar. Az önce izlemeyi denediğimiz bu...

Aşkınlık ve Aşırılık

Aşkınlık kavramı, insanın düşünce boyutunda genelde kabul edilmiş ölçütleri ve kuralları aşmasını içerir.  Toplumun ölçütlerine ve kurallarına “norm” denir ve bu kurallara uyan insanlar...

Güneş Tozanları

Olayın özdeşi, görüntüsü gezer önünde Gözlerimizin, görüş alanında, deliklerinden Güneş ışınlarının sızdığı, ışık aydınlığına Yakın parlaklıkta, bir karanlık oda göreceksin Uçuştuğunu, incecik sayısız tozcuğun, ışıkta Karışır boşlukta birbirine bu...

Ruhi Mücerret: Bir Kapitalizm Tragedyası

Kapitalizm Dehşeti: Reklamlara Programlanmış İnsanlar Kuşkusuz modern çağın kronik hastalıklarından biri Kapitalizm. Bu illet’ül mahlûkat aramızda ve köklerini derinlerden insan egosundan alıyor. Her ne kadar...

Acının Ruhunu Vaftiz Etmesi

Acının ruhunu vaftiz etmesi için bir rehber ya da bir kurtuluş yoludur bu... Öz'e ulaşmak, ruhu parçalamaktan geçer. Bu yüzden kaosa tapan müritler yaratmalısın! Yoksa...

Çöplükten Sanat Çıkar mı?

Bazı adamlar vardır kişilikleri yaptıkları işin önünde seyreder. İnsanlar onları kişilikleri ve özel hayatları yüzünden takip ederler. Bu durum çok gariptir. Ne yaptıkları müzik,...

İnkılâp Kitabevi’nin Lezzet Dolu Yemek Kitapları Sizi Bekliyor!

Küresel COVID-19 salgınına karşı alınan sağlık önlemleri nedeniyle evlerinde geçirdiği zamanları farklı tatlarla doldurmak isteyenler için, İnkılâp Kitabevi’nin yemek kitapları herkesin yapabileceği birbirinden leziz...