Anlam Bakanlığı Hakikat Komisyonu’nun gizli arşivinden sızdırılan belgelerde, kaynağı belirsiz bir bellek kutusundan söz edilmekteydi. Kutunun kime ait olduğu bilinmiyor; olayın üzeri resmî raporlarla örtülmekteydi. Ancak raporların arasında, kutunun açıldığı anda yaşananları ima eden bir not yer almaktaydı:
Anlam her yerde; ona sahip çıkın.
Bu notun ardından Komisyonun görevlileri kaybolmuş, soruşturma yarım kalmıştı. Şimdi size aktaracağım, o belgelerde yer alan tanıklığın bizzat kendisidir.
…
Odaya adım attım; toz tanecikleri havada ağır ağır dönüyor, ışıkla birlikte dans ediyordu. Masanın ortasında duran bellek kutusu, sanki içindekileri hem koruyor hem de gizliyordu. Elim ahşabın soğuk, nemli yüzeyine değdi; dokunuşum ürperdi. Kapağı kaldırırken menteşenin eskimiş, gıcırdayan sesi odada çınladı. Pas kokusu ve bayat mürekkep havası burun deliklerime doldu. Sükûnet, derin bir yarık gibi odanın içine çöktü.
İlk gözüme çarpan, zincirleri paslı, halkaları kırık el cambazıydı. Zinciri elime aldım, soğuk bir kıvılcım pasın izini avuçlarıma kazıdı. Zincir görünmez bir çekişle gerildi; halkalardan biri kopup toza dönüştü. O an, havada dağılan tozla birlikte zihnimde bir şey de silindi.
Kutunun köşesinde karanlık yoğunlaştı, ince bir mırıltı yükseldi. Takip ettim; çatlak yüzeyiyle beliren mürekkep kurutucu ortaya çıktı. Parmaklarım değdiğinde üzerindeki lekeler duman gibi dağıldı. Odanın bütün sesleri —ayak seslerim, nefesim— kurutucunun dağıttığı izler gibi sönümlendi. Sükûnet, kulaklarıma ağır bir perde gibi indi.
Sonra, kırık camlarının içinden solgun bir ışık taşıyan cep aynası gözlerime yansıdı. Çatlaklardan süzülen ışık yüzümde dolaştı. Başımı kaldırdım; camda bana bakan yüz bendim, ama bakışı bana ait değildi. Kırıkların arasındaki yabancı gülümseme donuk donuk asılı kaldı. Aynayı kapattım; o gülümsemenin soğuk çınlaması odadan çekilmedi.
Kutu, titreyen iğnesiyle pusulayı sundu. İğnesi kalbimin ritmiyle yarışıyor gibiydi, ardından durdu —kuzeyi değil— boşluğu gösterdi. Boşluk dalgalandı, sonra sustu. Pusula, yalnızca kaybolmanın haritasını çizmekteydi.
Bitimsiz kalem, pusulanın gölgesinden belirdi. Elime geçtiğinde kendi kendine yazmaya başladı. Harfler hızla kâğıtta belirdi, sonra sessizce silindi. Arkasında solgun izler kaldı. Yazının silinirken çıkardığı hırıltılı ses nefesime karıştı. Kalemin geride bıraktığı tek şey, okunamayan işaretlerdi.
Kalemin bıraktığı işaretler dağılırken, kutunun içinden kulaklarımı tırmalayan bir cızırtı yükseldi. Yalan makinesi çalıştı. Ses önce yabancıydı, sonra bedenime sinip benim oldu. “Her şey doğrudur,” dedi. Ardından, “Her şey yalandır,” diye mırıldandı. Sözler duvarlara çarpıp karaltılara işledi, sonra dağıldı.
Cızırtı dindiğinde, kutunun içinden eski kitap kokusu yayıldı. Cep lügati açıldığında sayfalar bomboştu. Boşlukların arasında ince bir homurtu yükseldi; sayfalar birbirine sürtünüyor, ölü dilin donuk nefesi odayı dolduruyordu. Harfler sayfanın yüzeyinde silik çizgiler halinde belirdi, sonra parladı:
Kisarum, Hallas, Tiriyom.
Sözcükleri ağzımda yuvarladım. Duvarlarda beliren karaltılar kıvrılarak hareket etti; çatlaklardan sızan toz, havada çoğaldı. Zemin, içten gelen bir sarsıntıyla inledi. Her hecede oda daraldı, son hece susunca hava keskinleşti, karanlık kenarlara doğru çekildi.
Kutunun dibinde, karanlığı kendine çeken kömür grisi melon şapka duruyordu. Elime aldığımda bedenim ürperdi. Şapkayı başıma koyacak gibi kaldırdım. Kenarı alnıma değdiğinde gölgem benden ayrıldı, hayaletimsi bir siluete dönüşüp duvarlarda süzüldü. Şapkayı geri koydum; gölgem dönmedi. Duvarlarda dolaşan o varlık artık bana ait değildi.
Kutuyu kapattım. Karaltılar dağıldı, oda nefesini tuttu.
Odayı terk ederken, masanın üzerindeki Anlam Bakanlığı’nın yarım kalmış raporları gözüme ilişti. Kâğıtlar, eksiltili cümleler gibi bazı sırları saklıyor gibiydi.
Arşivin varlığı gizemliydi; çünkü görünür olan çoktan unutulmuş, hatta izi silinmişti. Arşiv, bir amaca hizmet etmiyordu; belki de tek amacı, saklanarak görünmekti.
Odaya yayılan uğultu derinleşirken, arşivdeki karanlık yoğunlaştı; anlam, boşluğun içine sızarak eriyip gitti. O an konuşan, nesnelerin yankısıydı.
Ve belirsizlik, mühürlü bir raporun aralanan kenarlarından süzülmeyi başardı:
[RAPOR – EK BELGE]
Anlam Bakanlığı – Hakikat Komisyonu
Rapor No: 07/13-██
İncelenen nesneler [███], ilk bakışta tehlike arz etmemektedir. Ancak algılanamayan titreşimler ve bozulmuş izler kaydedilmiştir. Nesnelerin ölü bir dile ait olduğu tespit edilmiştir. Dilin adı: [███].
Nesneleri ilk inceleyen şahıs (Kimliği: [███]) hâlen kayıptır.
Ek Not: İnceleme sırasında arşivden yayılan [———] nedeniyle rapor tamamlanamamıştır.
[———SANSÜRLÜ ALAN———]
Sonuç:
Olgu, kesinlikten uzak bir belirsizlikle kapatılmıştır.
Son Kayıt:
Sayfanın kenarında, cılız bir siluet hafifçe kımıldadı; izleri yavaşça soldu ve kayboldu.
Can Murat Demir
Söğüt Türk Edebiyatı Dergisi Sayı 38 / Mart – Nisan 2026, Ali Şir Nevayî sayısında yayımlanmıştır.
