Felsefe tarihinin en çetrefilli duraklarından biri, varlığı sadece “şimdi ve burada olan” bir nesne olarak görme alışkanlığımızdır. Heideggerci bir perspektifle kaleme alınan aşağıdaki fragman, geleneksel zaman algımızı (Aristoteles ve Platon’dan bu yana süregelen “şimdi” odaklı bakışı) sarsmayı hedefler. Metin; hatırlama, hazırlama ve varlığın (Seyn) özsel mekanı üzerine ontolojik bir sıçrayışın imkanlarını tartışır:
Eğer bir sonraki anlaşma için »Seyn«i (Beyt-i Varlık) »olan« üzerinden nitelemeye hâlâ izin varsa, o zaman asıl olan olarak gerçek olana müracaat ederiz. Gerçek olanı, hazır-bulunan ve kalıcı olarak tanırız.
Ancak öteki başlangıçta olan, hiçbir zaman bu »şimdi-buradalık« anlamındaki gerçek değildir. Bu [şimdi-buradalık], bir kalıcılık içinde karşımıza çıktığında bile, »Seyn«in hakikatinin kökensel taslağı için en uçucu olandır.
Gerçek olan, yani olan, ancak hatırlanandır ve henüz hazır (âmâde) olandır. Hatırlama ve Hazırlama, »Seyn«in zaman-oyun-mekânını açar; düşünme, bugüne kadarki ilk ve tek belirlenim olan »şimdi-buradalığa« bu [mekân] adına tövbe etmelidir (yeminle vazgeçmelidir). (»Seyn«in hakikati üzerine bir sonraki karar alanı burada yattığı içindir ki, öteki başlangıca yönelik sıçrayış hamlesi »Varlık ve Zaman« olarak denenmek zorundaydı.)
Yine de kişi, zamanın (Aristoteles – Platon’dan beri süregelen) alışılagelmiş kavranışından hareketle, nyn’ü (şimdi) önceliğinde bırakmak ve geçmiş ile geleceği ancak onun başkalaşımından türetmek isteyecektir; zira hatırlama ancak şimdi-burada olana ve şimdi-burada olmuş olana müracaatla hatırlayabilir ve gelecek olan, yalnızca bir şimdi-burada olan olma belirlenimine sahiptir.
Şimdi-burada olan asla hiçlik olmasa ve hatırlama ile hazırlamanın temellenmesinde pay sahibi olsa da; tüm bunlar ancak, her defasında hazır-bulunanın şimdi-burada-kılınışı, zaten hatırlama ve hazırlama tarafından taşınmış ve onların havasıyla kuşatılmışsa mümkündür; zira bu ikisinin içtenliğinden daima yalnızca şimdi (Gegenwart) çakar. Kökensel olarak deneyimlendiğinde bu [şimdi], uçuculuğuna göre hesaplanamaz, aksine biricikliğine göre deneyimlenir. Bu biriciklik; hatırlama ve hazırlama üzerinden belirlenecek olan kalıcılığın ve hazır-bulunuşun yeni ve özsel içeriğidir.
Bu metin, varlığı sadece önümüzde duran, “hazır-bulunan” bir nesne olarak gören Metafizik geleneğin bir eleştirisidir. Heidegger, “şimdi” (nyn) kavramının mutlak egemenliğine karşı çıkarak; geçmişin (hatırlama) ve geleceğin (hazırlama) şimdiyi belirleyen asıl güçler olduğunu savunur. Buradaki “tövbe” vurgusu, düşüncenin nesneleştirici mantıktan vazgeçip, varlığın zaman-mekân oyununa açılması gerektiğini simgeler. Sonuç olarak, “şimdi” uçucu bir an değil, hatırlama ve hazırlamanın kesiştiği o biricik, özsel ve kökensel deneyim olarak yeniden tanımlanmaktadır.
Heidegger, M. (1989). Beiträge zur philosophie (Vol. 65). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
Çeviri Desteği: Gemini 3 Flash (AI)
