Montaigne, ölümsüz eseri Denemeler içerisinde toplumsal düzenin temeli sayılan yasaların adaletini değil, onların sadece birer ‘yasa’ oldukları için var olan otoritelerini sorgular. Montaigne felsefesine göre yasaların gücü akıldan değil, mistik bir boyun eğdirme gücünden gelir. Bu yazıda, Montaigne tarafından kaleme alınan; yasaların değişkenliği ve insan doğasının en doğal eylemleri üzerine çarpıcı tespitleri bulacaksınız.
Yasalar doğru oldukları için değil yasa oldukları için yürürlükte kalırlar. Kendilerini dinletmeleri akıl dışı bir güçten gelir, başka bir şeyden değil. Mistik olmak işlerine gelir. Yasa koyanlar da çok kez budala, ya da eşitlik korkusuyla haksızlığa düşen kimselerdir. Nasıl olursa olsunlar, insandırlar sonunda, her yaptıkları şey ister istemez
sudan ve değişkendir.
Yasalardan daha çok, daha ağır, daha geniş haksızlıklara yol açan ne vardır?
(Kitap 3, bölüm 13)
Bir filozofu çiftleşirken yakalayıp, ne yapıyorsun diye sormuşlar: Bir insan ekiyorum diye cevap vermiş serinkanlılıkla ve hiç utanmadan. Sarmısak ekerken görülmekle bu işi yaparken görülmek arasında ayrım yokmuş onun için. (Kitap 2, bölüm 12)
…
Montaigne; Denemeler‘den
Montaigne, bizi yasaların kutsallığına körü körüne inanmak yerine, onların insan yapımı ve ‘sudan’ doğasını görmeye davet eder; tıpkı bir insanın sarmısak ekmesi kadar doğal ama bir o kadar da sorgulanabilir bir düzenin parçasıyız.
