Kitaplıklar ve İnsanlık Aynı Kaderi Paylaşırlar

“Kitaplık” bir belgesel niteliği olmasının yanı sıra “Kitap”ın insan yaşamıyla ne kadar da ilgili olduğunun ispatını gözler önüne seriyor. İçeriğiyle hem tarihsel hem de toplumsal birtakım gerçekleri kitap ve kitaplıklar üzerinden okuyucuya sunuyor.

Okurken çok zevk aldım, bir kitapsever olarak kitapların ruhunun olduğuna bir kez daha şahit oldum.

Kitapların ve kitaplıkların öyküsü insana dairdir. Kitaplıkların tasarımı, kitapların yerleşim düzeni neyden inşa edildiği vs. o kitaplığın sahibinin karakteriyle ilgili ipuçları verir. Kitaplıklar, kitaplara atfettiğimiz toplumsal değerleri ve kitapları nasıl okumamız gerektiğine dair düşüncelerimizi bize gösteren dinamik ve yinelemeli nesnelerdir. (syf.10) Buradan hareketle kitaplıklar sadece bir nesne, ya da eşya değil aynı zamanda insan karakteri ve dünya görüşüyle de yakından ilintili devingen bir ruha sahiptirler.

Cicero’nun Kütüphanesi

Kütüphane ve kitapları konusunda oldukça titiz bir çalışma yürüten Cicero sırf bu iş için arkadaşı Atticus’a başvurmuş kütüphane inşası ve kitaplarının kategorize edilmesi için yardım talebinde bulunmuştur. Kütüphane inşası bittiğinde ise Cicero şunları söylemiştir: Adamların yaptıkları marangozluk işleriyle kütüphaneme renk attı… Hiçbir şey senin raflarından daha tertipli görünemezdi, çünkü başlıklarıyla kitaplarıma çeki düzen verdiler” Cicero heyecanlıydı ve mutluydu çünkü kütüphanesinin kaostan kurtulması ve bir ruhla dolması onu fazlasıyla memnun etmişti.

Kitapta bahsi geçen Hereford Cathedral Kütüphanesi

Kitabı İnsandan Koruma İçgüdüsü: Zincirli Kütüphaneler

Hereford Kütüphanesi: İngiltere’de Ortaçağ kütüphane kültürünün çarpıcı bir örneğini sergiliyor. Bu kütüphane tipik bir katedral kütüphanesi ve dönemin iktidar ve toplumsal düzenini deşifre ediyor. Raflara zincirlenen kitaplar kilise ve feodalite düzeninin bir yansıması adeta. Kitaplıklardan ve nadir el yazmalarından sarkan zincirler dönem insanının ne derecede güvenilmez olduğunun da bir ispatı. Hereford Kütüphanesi bir dönem panoroması gibi. Bilgiye uzanan ellerin önündeki engeller açısından trajikomik bir örneği teşkil ediyor. Parisli Simon Vostre ‘de Book of Hours’un düzeltisini bitirdiğinde, kitabın ön yüzüne okurlarına kitap istiflemenin korkunç sonuçlarını hatırlatan bir not düşmüştü:

Kim ki bu dua Kitabı’nı çalar
Domuzlar parçalasın onu,
Dağılsın yüreği,
Ve sürüklensin cesedi Rhine boyunca. (syf.22)

Dikkat edilirse lanet ve tehditlerin tümü kitap hırsızlığına ve açgözlülüğüne karşı oluşturulmuş. İşte bu korku yüzünden kütüphanelerde zincirli kitaplıklar ve raflar imal edilmiş ve kullanılmış.

Kitaplıkların Tasnifi

Kitaplıkların tasnifi zihnin işleyişiyle alakalıdır, zihnin işleyiş şekli kitapların veya rafların tasarımını ve sergilenmesini belirler. Bu anlamda bazı kitapseverler kitaplarının yanında kitap olmayan şeylerle de bireyselliklerini ifşa ederler. Kitaplıkların karakterini belirleyen bu nesneler kitapların kategorize edilmesinde önemli rol oynar. Örneğin etiketler, heykelcikler, mozaikler vs. Bu nesneler kitapseverin zihninin kataloglama şeklini de ifade eder. Denizcilik ile ilgili rafta bir denizkızı heykelciğinin bulundurulması buna en iyi örnektir.

Gizli ve Tehlikeli Kütüphaneler ve Hollywood

Umberto Eco’nun meşhur romanı Gülün Adı şüphesiz sinema tarihinde özel bir yere sahip. Özellikle gizli kütüphaneler ve okunması yasak olan kitapların vurgulandığı filmde, 1327 yılında İtalya’nın kuzeyindeki bir manastırdaki gizli kütüphaneler konu ediliyor. İki kafadar Adso ve William manastırdaki cinayetleri araştırırken ölümlerin arka planında yasaklı olan kitapların olduğunu anlarlar ve bu kütüphanenin kurtarılması için canları pahasına savaşırlar. Kitap ve gizem konusunun belki de en iyi işlendiği bir diğer film 9. Kapı. Bir Roman Polanski klasiği. Filmde gizli kütüphaneler ve sahipleri hakkında oldukça ilginç ayrıntılar var. Örneğin karakterlerden Boris Balkan (gizli kütüphane sahibi ve satanist) sadece 3 kopyasının ateşlerden kurtarıldığı bilinen gizemli bir kitabın arayışı içindedir. Bir kitap dedektifi olan Corso, (Johnny Depp) işi alır ve kitabın peşinde türlü cinayetlere ve gizemli ölümlere şahitlik eder. Bu kitapla şeytanın bu dünyada tekrar vücut bulacağını zanneden Balkan, sadece tek bir kitap için binlerce milyonlarca dolar harcamaya hazırdır.

Kitaplık Neden Okunmalı?

Kitapların kaderi insanlık tarihi gelişim sürecinin anahtarı görünümündedir; kitaplıklar ise onların yuvasıdır. Bu bağlamda kitap kültürünün ve medeniyetin gelişimi genelde paralellik göstermiştir. Kitabın kültürel olarak gelişimi ve insan medeniyetinin gelişiminin paralellik gösterdiğinin altını çizen Lydia Pyne’in “Kitaplık” adlı seçkisi İthaki Yayınlarının Minima serisinden yayınlanan bir metin. Oldukça sade ve anlaşılır bir dili var. Küçük ebatlarda bir metin gibi görünse de “Kitaplık” belgesel tadında doyurucu bir metin. Bir kitapseverin kütüphanesinde bulunması gereken rehber bir kitap.

Can Murat Demir

Kaynakça: “Kitaplık”, Lydia Pyne, İthaki Yayınları, 2019

Kitaplık
Orjinal Adı : Bookshelf
Yazar(lar) : Lydia Pyne
Çevirmen : Ümid Gurbanov
Editör : Erkan Ünal
Sayfa Sayısı : 120

POPÜLER BAŞLIKLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

DİĞER YAZILAR

REKLAM

OKU OKU OKU

Bedri Ruhselman; Bilgi Çağı Önderi

Tanrının bilgisi sonsuzdur ve varlıklarına dereceği bilgiler de öylece sonsuzdur. Varlığın evrimi, hiç bir noktada son bulmayacağı için, her ileri evrim sürecinin de daha ileri bilgileri gerektirmesi doğaldır. Varlıkların bilinç, idrâk ve anlayışları geliştikçe, onlara İlâhî Plân’- dan gelecek bilgiler de öylesine daha açık ve orijinal bir...

Filozoflar Nasıl Kuyu Kazar?

Alışılmış bir hikâye değil bu. Philipp Blom aydınlanma yüzyılında yaşananların eksik anlatıldığını savunuyor. Paris’in göbeğinde bir salondayız, meşhur filozoflar birbirinin kuyusunu kazıyor. Eski usul kitaplarda, özellikle de karmaşık polisiyelerdeki “içindeki karakterler” sayfasını hatrınıza getirin… İşte olabilecek en etkili listelerden biri: Denis Diderot, Jean-Jacques Rousseau, Voltaire, Baron Paul Henri...

YKS-TYT-AYT Ünitelerine Göre Felsefe Çıkmış Soruları Ve Cevapları -IV

5. ÜNİTE – SANAT FELSEFESİ 1. Ege’deki bir koyu, tasarladığı otele uygun olduğu için güzel bulan bir mimar ya da incelemek istediği canlıları barındırdığı için beğenen bir biyolog estetik bir tavır içinde değildir. Aynı koyu, yalnızca, kıyıya vuran dalgaların izlerinden, yamaçtaki ormanın suya yansımasından etkilenerek beğenen bir kişinin...

Beyti Dost Celse: 3

Doğru, doğru olunuz..! Suçlarınızı örttünüz, kararları yanılttınız. Akrep gibi kendinizi zehirlediniz. Akrebin yaptığında bir hayır var. O, neslinin devamı için yapar. Siz ise, her şeyi mahvedeceksiniz. -Erkek akrep çiftleşmeden sonra, kendini zehirler. İsterse, ölmemek için çiftleşmeyebilir. Fakat, o çiftleşmeye mecbur olur. Erkek akrebin bedeninden ise doğan yavrular beslenir- Bize yakın...

90 Dakikada NIETZSCHE-II

Güç İstemi, Nietzsche’nin felsefesindeki en önemli düşüncedir. Bu düşünceyi iki kaynaktan geliştirir: Schopenhauer’in ve Eski Yunanlıların düşün hayatlarından. Schopenhauer, dünyanın çok güçlü ve kör olan tek bir istem tarafından yönetildiği şeklindeki eski doğu inancını devralmıştı. Nietzsche, bu fikrin içindeki potansiyeli görür ve onu insan ilişkilerine uyarlar. Nietzsche, anlattığına göre,...

Ed Gein

Seri katillerin hayatlarını anlatan o kadar çok film var ki... "Ed GEIN" bunlardan sadece birisidir. Ed Gein'in insanın midesini kaldıran suçları,geçtiğimiz otuz yılda çevrilen en korkunç üç film için esin kaynağı olmuştur. "Psycho","The Texas Chainsaw Massacre" ve "Silence of The Lambs"... Gein'in işlediği suçlar o kadar sıra dışı...

Gider İçerdi Can Baba, Kendisine Acımadan Ama

Can Baba, hatırlar mısın, bir akşam, arkadaşlarla Kuzguncuk’taki evinize gelmiştik… Evde senden başka kimse yoktu. Yapayalnızdın. Sevgilisi terk etmiş liseli bir öğrenci gibi çaresizdin. Bütün ışıkları, televizyonu, radyoyu açsan da evde garip ve hüzünlü bir sessizlik vardı. Oysa insanların, bir tutam neşe, öfke, coşku, yaşam sevinci koparmak...

Aşk, Erkek, Kadın

Uyku, geceyle sevişmenin bir diğer adıdır. Ve her sevişme yeni bir acının sana rağmen tekrarlanmasıdır. Kadın, aşkın sadece habercisi değildir. O aynı zamanda elinde kırbacıyla bekleyen bir terbiyecidir. Buna rağmen, sevişmenin coğrafyasını belirleyen kadın asla bir savaşçı olamaz. Fakat elinde bulundurduğu şehvet, tutku, tensel çekim gibi kozlarla ölümcül...

Yabandan Gelen Kız

O dar vadideki yoksul çobanlar Arasına uzak ellerinden, Genç ve güzel bir kız baharla koşar Gelirdi ilk tarla kuşu öterken. Doğduğu yer onun başka ellerdi, Kimseler bilmezdi geldiği yeri; İzi de hemen kaybolur giderdi, Bırakır bırakmaz bu vadileri. Çobanlar genç kızı görünce hemen, İçleri neşeyle dolar taşardı; Olmazdı fakat hiç taşkınlık eden, Çünkü kız o kadar güzel, kibardı. Onlara...