Nietzsche ve Bataille

Bataille’ın çıkış noktası Nietzsche’dir. Nietzsche’nin felsefeyi ele alış biçimini benimsemiş ve onun açtığı yolda,insanlık serüvenini daha ileriye götürmek istemiştir. Bataille’ı daha iyi kavrayabilmek için Nietzsche’nin felsefede açtığı yolu irdelemek gerekmektedir. Bunun için çok kısa olarak XIX. yüzyıl Alman felsefesine bakalım. Felsefe tarihini incelediğimizde, Kant’ın büyük bir dönüm noktasını temsil ettiğini görürüz. Kant felsefeyi göklerden yere indirmiş bir filozoftur. Bilgiyi göklerde değil insanda aramak gerektiğini ileri sürmüştür. Bireyden yola çıkarak bilginin ve eylemin olabilirini, sınırını araştırmıştır. XX. yüzyıl bilimler felsefesi, ahlak felsefesi kaynağını Kant’ta bulur.

Kant’ın tam zıddındaki bir konuma yerleşen Hegel tüm evrenin gizini çözmeye yönelmiş ve mutlak sistemini kurmuştur. Tarihe, devlete mutlak bir değer atfeden Hegel bireyi sistemin bir hizmetçisi olarak görmüştür. XIX. yüzyıl Alman felsefesine baktığımızda, bireyin ya bilginin, ya da mutlak bir sistemin aracısı olduğunu görüyoruz. Birey tam bir baskı altındadır.

nietszsche-felsefe-hayat

Nietzsche işte bu noktada bir patlayış olarak ortaya çıkar. Kant’ın ve Hegel’in düşüncelerini yadsıyan Nietzsche kendi görüşlerini hissettiklerini doğrudan tek doğru olarak sunar. Burada bireyin tüm otoritelere başkaldırısını görüyoruz. Kendisinden önceki tüm sistemleri parçalayan Nietzsche bireyin mutlak özgürlüğünün peşine düşer. Bireyin önündeki engeller olarak gördüğü Tanrı’yı, Hıristiyanlığı, egemen ahlakı fırlatıp atar.

Nihilizme doğru giden Nietzsche bundan iç deneyimle çıkar. Nietzsche günlük bireysel yaşamı aşarak varlığın felsefik yaşamına ulaşır. Ve bu fikirlerle dopdolu içsel yaşamı yapıtlarına aktarır. Nietzsche’nin hiç sınır tanımayan içsel yaşamı çılgınlıkla son bulur. Nietzsche’nin yaşamının bu devinimi Bataille’ın fikirlerini derinden etkiler. Ve kendi yaşamını onunkiyle paralel nitelikte bulur. “Nietzsche üzerine” adlı yapıtında Nietzsche ile kendisinin fikirleri, yazdıkları birbiri içine girer. Bataille, Nietzsche ile birlikte iç deneyime girer. Tüm bunlara rağmen Bataille ile Nietzsche arasında önemli farklar vardır.

Bataille’ın insanı saldırgan değildir, içe dönüktür ve Nietzsche’nin üstün insanından farklıdır.

Nietzsche, insanı tanrı otoritesinden kurtardıktan sonra Tanrı’nın gücüne sahip kılmıştır. Bataille bunun bir varsayım olduğunu ve gerçeği yansıtmadığını düşünmüştür? Hatta Nietzsche’nin güç istenci ve üstün insan kavramlarının eylem düzeyinde değil, tinsel düzlemde düşündüğü yorumunu yapmıştır. Bataille’ın bu içe dönük tavrı onu gizemsel bir yöne sürüklemiştir. Bataille’ın iç deneyimin otorite olduğu bir dini oluşturmak istediği de bir gerçektir.

Yapıtlarında sürekli olarak bir topluluk oluşturmaktan söz etmiş ve iç deneyimlerin ancak başkalarının iç deneyimleriyle birleştiği anda önemli olduğunu belirtmiştir. Bu düşünceleri onu varoluşçu Hıristiyan filozof Gabriel Marcel’e çok yaklaştırmaktadır. Bataille iç deneyiminde, ortaçağ gizemcilerine özgü ateş, alev imgelerine geniş yer vermektedir. Nietzsche, insanı, tüm enerjisiyle eyleme yöneltirken Bataille tanrısız bir din oluşturma gayretiyle insanı içsel devinime yöneltmektedir.

İç Deney -Çevirmenin Önsözü
Mehmet Mukadder Yakupoğlu / Georges Bataille

POPÜLER BAŞLIKLAR

1 Yorum

  1. “Geçmişte yaşanan her ne ise, üzeri örtülerek, zorla unutturularak, sahte bir yüzleşmeye tabii tutulduğunda suç ve suçluluk duygusu azalmıyor tam tersine şiddetiyle artıyor.” -Jean Amery-

    Ve bu durum kişinin kendine işkence etmesi gibi çeşitli boyutlara ulaşır. Stirner’in vicdan eleştirisi ve Bataille’ın iç deneyi “alt edilmişliğin üstesinden gelme”nin, “suç ve kefaretin ötesinde” (Amery) bir yaşamın olası olduğuna ışık tutar. Yara alan psişik yapı vicdan mağarasına düşmeden yaralarını kurban-suçlu kategorisine göre değil -zira her suçlu bir kurbandır ve her kurban bir suçludur vicdan tuzağında-, âhlâksal değerlere yer vermeksizin, içtepinin içgüdüyü baskılamasına ve zekânın yönlendirici gücü tarafından ezilmesine izin vermeksizin bir diriliş ya da bir yenilenme yaratarak iyileştirebilir.

    H İbrahim Türkdoğan

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Önceki İçerikParis
Sonraki İçerikBataille’in Gizemciliği

DİĞER YAZILAR

REKLAM

OKU OKU OKU

Çeviri

Bizde çevirinin Tanzimat ile başladığını biliyoruz. Am o zaman yapılan şiir çevirilerinde bir yabancı ozanı, deyişi, düşüncesi, biçemi ile bir yabancı ozanı bulmamız olanağı yoktur. Sanki o yabancı ozanlar, bizişm Tanzimat ozanlarının biçemine sığınmış gibidirler. Gerçek şiir çevirisi ise bizim kuşakta olmuştur. O dönemde, şiir çevirirken şiir...

Kontrollü Flashback’ler

Ne sağlam bir pabuç kalır yarına, Ne de kokuşmamış bir çorap Taşıyorsa eğer koca bir insanın yükünü. Ağzımdan dökülen ilk cümlemin mısraları oldukça şaşkınlık yarattı Jerzy’de. Kayalıkları yer yer delerek arasından sızan bir kaç ağacın altında, deniz kenarındaydık. Tanrının beni neden yarattığını sorgulamalarım Jerzy’nin yüzünde beliren gülümsemeyle tarih oldu. "Mısralar tıkanıklıkları...

Geçmişin Geleceğe İhaneti

... Var olan gerçekler var olacak gerçeklerin teminatı olmamalıdır. Geçmiş oldukça karmaşık bir yerdir. Var olan gerçeğin değişmesi, geçmişin biz de bıraktığı yaşantıyı alıp gider. Geçmişin sürecini geleceğin adımına denk tutmamalıyız. Her şey sonsuz ihtimalle meydana gelir. Sen geçmişi geleceğine denk tutarsan pek konuşkan olmasa da hüzün, senin...

2016’da En Çok Satan 10 Kitap

2016'da en çok satan kitaplar arasında; 'Bülbülü Öldürmek', 'Yabancı' ya da 'Zamanın Kısa Tarihi' gibi kitaplar bulunuyor. 2016 yılının en çok satan kitapları arasından okunmaya değer, hatta mutlaka okuması gereken 10 kitap derlendi. "Çok satan kitaplar, bir kitabın kalitesi hakkında bir fikir vermez genellikle. Hatta kimi zaman tam tersi...

Kenan Rifai’nin Nutk-u Şerif’i

Hak suretidir âlem-i imkan ile Âdem bundan güzeli nerede ki, cennette mi sandın? Her yer ne güzel menba-i hüsn. insan güzeli; sen de bu cemâli, hûri gilmanda mı sandın? Her yerde, fakat arifin kalbindedir Allah. Yoksa sen onu arz-u semavatta mı sandın? Dünya diyerek geçme sakın, buradadır her şey. Mizan-u sıratı, mutlaka orda mı...

Tanrı Beni İlkbaşta Sana Kul Yaptı

Tanrı beni ilkbaşta sana kul yaptı, sonra Keyfine el koymayı kurmamı yasak etti. Ya da özlem duymamı hesaplı zamanlara; Kölenim ya, boş vaktin olsun diye bekletti. Ah, bırak katlanayım, el pençe divan: değer, Senin özgürlüğünün tutuklu yokluğuna Her mihnete sabreder, her azara baş eğer, İncittin diye hiç suç yüklemez bile sana. Sen nerde olursan ol,...

Melankoli, Aşk ve Maymun

Saklandığı kaygan gerçeklerden kaçarak şunları itiraf etti: - İnzivaya çekilmiş bir ruhun son duasıyım! Tırnakları sökülen tanrının eşliğinde ölümünü arayan bir ucubeyim… Tanrılar intihar etti ve devasa karamsarlıklarını bana miras bıraktı. Yaşa-n-mışlık budur ve ben kendi kendime yaşadım bu hayatın kör noktalarını, gözden kaçmış pisliklerini… Bunları söyledikten sonra son...

Kaos

alarm verildi alarm bütün ölüler ayakta geri sayım başladı 1234 evrim büyük patlama yola koyuldu gözyaşları silsile-i muhabbet zamanı rengini beğenmedi yalnızlıktan köpüren tanrı ormanlar fısıldıyor hışır hışır hışır gökten mi düştü sandın eşsiz varlık yalan yalan gök ağlıyor yeryüzü yasta infial arzuların ıslak karanlığında bir şeyler kıpırdıyor muhteşem soru çanlar kimin için çalıyor cehennemin kapılarında bir çocuk yüzü gördüğünde dua et senin olsun sevgilinin nur saçan teni 666 izleri takip...

Edepsiz Ritmler

bir ben var benim ardımda. uzak durmak isterim bu kalabalık şehirden benliğimden gündüzü alan ama bu umarsız yıllar içinde bize en basit keyfi sunan edepsiz ritimlerin kanı kaynıyor bu soğuk günlerde bu değişik tavırlarım alkolden olabilir. bir erkeğin ister istemez yürüyen şehveti olabilir. bir aşk olabilir. hep bir rüyadır. kasveti bu diyarlardan tadı bilinen bir şey... ve bana gelir içmecelerin-düşmecelerin içinden hatırlanmayan isim yataktan kalka...