Bir Kurtuluş Hikayesi: Stalker

Koca bir evreni içinde taşıyan insan: İşte benim tek ilgi odağım. Zira hayat, her zaman hayal gücümüzden daha zengindir. Bu yüzden gerçek bir sanatçı, ancak kendisi açısından hayati bir zorunluluksa yaratma hakkına sahiptir. Ben de sinema sanatıyla seyirciye, hayatın gerçek akışını neredeyse hiç bozmadan aktarma yeteneğini taşımak istiyordum. Sinema sanatının gerçek ‘şiirsel’ özü burada yatar. Benim ‘kurgu sineması’nı reddetmemin sebebi, seyircinin perdede gördüklerini kendi deneyimleriyle bağdaştırmasına imkân tanımamasıdır. Biz sanatçıların taşıdığı tek sorumluluk, kendi yapıtlarımızın düzeyini yükseltmektir. Nitekim ben de kendi filmlerimde hep, birlikte yaşadıkları insanlara bağlı olmalarına,  yani özgür olmamalarına rağmen ‘içlerindeki’ özgürlüğü korumasını bilen insanları anlatmak istemişimdir. (Andrey Tarkovski, Mühürlenmiş Zaman)

Film: Stalker
Yönetmen: Andrey Tarkovski
Yıl: 25 Mayıs 1979
Tür: Bilim-Kurgu, Dram

İnsanlık umutsuzdur. Tek çıkış yolu “Bölge”dir. Bölge İsa’nın çarmıha gerildiği yer. “Bölge”, kurtuluş ruhunun egemen olduğu kimsesizlik mecrası. Efsunlu bir mekân. Çamurlu, yolsuz, karanlık, mevsimsiz bir ülke. Bu yerin bir adı yok, varsa da bu adı insan değil, dünya dışı bir varlık grubu koymuş olmalı. Evet, insanlığın umudu bir göktaşına bağlanmıştır. Bu meteor mesihin dünyaya yeniden doğuşudur. Kurtuluş ancak onun ayak izlerini takip edenlerin olacaktır. Acıya göğüs gerenlerin ve yalansız yaşayanların barınabildiği çıkışı olmayan bir cennet gibidir burası. Hayatın olduğu gibi cennetin de bir bedeli vardır.

Mutluluğa ancak fedakarlıkla ve acıyla varılır. Bu uğurda sanat ve bilim sadece yan yollar olabilir.

Stalker, kurtuluşun zorluğuna ve maneviyatın katmanlarına parmak basarak insan ruhunun zayıflıklarını ve umutsuzluğun bu durumda hangi yollarla elde edileceğine işaret ediyor. Yönetmen Tarkovski bir uhrevi gibi hareket etmiş, mistisizmin tüm silahlarını izleyiciye doğru yöneltmiştir. Bu durum onun sanatını ve entelektüel duruşunu da engellemiyor. Kamera, duygu, iklim, mekân ve ışık oyunlarıyla tanrıya hizmet eden bir elçi edasıyla filmi kurgulamış. Tüm filmleri bu yegane amaca hizmet ediyor. Bir yönetmenin ya da sanatçının aslı itibariyle bir tanrı adamı olduğunu burada fark ediyoruz.

Sanat, maneviyatın koruyucusu ya da tedarikçisi olabilir mi? Stalker, bu soruyu akıllara getiriyor.

Soru: İnsan ruhunun kurtuluşu bilimle mi yoksa sanatla mı mümkündür?

Cevap: Stalker bununla ilgilenmez, o bir rehberdir, bir dünyalı olan Tarkovski’ye göre inanca yaklaştıran ne varsa bizimdir ve iyidir. Sanatın amacı bu olmalıdır. Tarkovski’ye göre sanat maneviyata yaklaştırmalıdır. Aksi durumda sanat değildir. Bknz: Tarkovski ile Filmleri Üzerine

Bir Peygamber: Stalker

Bir peygamber ya da ümit dağıtan bir kolcu. Tüm ümitlerin tükendiği anda insanlara önderlik eden mucizevi bir maneviyatçı gibi tasvir edilmiş. O, fedakârlığın dine dönüştüğü bir ruhu taşıyor. Her isteyene rehberliğinde kurtuluş vadediyor. Bu hayattaki tek vazifesi bu. Bir iz sürücüden daha fazlası o, insan iradesinin dizginlenmesini, kurtuluşa kolay varılmayacağını vahyediyor. Görüldüğü üzere, Stalker sadece bir isim olarak değil, insanlığın son ümidi gibi resmediliyor. Yönetmene göre asıl izlenmesi gereken onun fedakârlığı.

stalker-karakter-felsefehayat_1

Kurtuluş imkânsızdır. Fantastik ögelerle süslenmiş ümit kervanına katılan 3 adam yola çıkar. Tek hayalleri ideallerinin ispatıdır. İnsani bir düzen hayaliyle yola çıkan 3 dünyalı en dolambaçlı yollardan “Bölge” ye varmayı hedefler. Ancak burasının kendine göre kuralları vardır. Kimin koyduğu belli olmayan kuralları… [1]

Oda: Tanrının Mabedi

Tüm dileklerin gerçekleştiği yer. İnsan ruhunun özgürlüğünü müjdeleyen ve cennetin habercisi olan tanrısal bir mabet. Burası Bölge’nin uzantısı olarak insan için yaratılmış uhrevi bir yer. Oda insan için hayal edilmiş tüm güzelliklerin bulunduğu bir mecra.

Açık bir zihin ve yalansız bir hayatla girişe izin verilen “BÖLGE” ziyaretçilerini ancak bu şartlarda kabul eder. Buradan çıkış ise ancak temiz bir ruhla mümkündür. Çıkarsızca yaşamayı ve bu uğurda hiçbir beklenti olmadan risk almayı gerektirir. Bknz: Ben Şiirsel Sinemadan Yanayım!

Evet, Stalker bir peygamberdir. Bölge’den doğan Oda tarafından vazifelendirilmiş bir peygamber. Onu asla sahtelikle suçlayamayız çünkü bu işten bir çıkarı yoktur. O bir münzevi gibi yaşar ve tek sorumluluğu insanlara ümidin yol haritasını çizmektir.

Son olarak filmin anahtar kelimelerini şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Tuzaklar
  • Yalanlar
  • Maneviyat
  • Fantastik öğeler
  • Kurtuluş
  • Hayal ile şizofreninin ince ve keskin ayrımı
  • Acı

 

Can Murat Demir

[1] A. Tarkovsky; Mühürlenmiş Zamanlar

Editör (CMD)
Editör (CMD)http://www.felsefehayat.net
Yazılarını Mavi Melek Edebiyat Topluluğu, Düşünbil gibi dergilerde yayınlama fırsatı buldu. FOL Kitap öncülüğünde bazı kitapların hazırlanmasında görev aldı. Bu kitaplardan bazıları "Sorunsallıkta Yaşamak", Jan Patočka, Plotinos, "Tanrı, Ruh ve Mit", Henri Bergson. 2009 yılından bu yana felsefehayat.net'in (kurucu) editörlüğünü sürdürmektedir.

POPÜLER BAŞLIKLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

DİĞER YAZILAR

REKLAM

Dahası - Ötekiler - BAŞKASI

Yaradılışımdan Savaşçıyım Ben!

Savaşa gelince, o başka şeydir. Yaradılışımdan savaşçıyım ben. İçgüdüdür bende saldırmak. Düşman olabilmek, düşman olmak, –bunun için güçlü bir yaradılış gereklidir belki de; en...

Bir Cinnetin Filozofu: Artaud

Artaud, özgün ve estetik bir cinnetin ürünüdür. Felsefe yapmaz ama düşünceleri bir filozofunkinden tehlikelidir. Saldırganlığı ete ve bedene olan düşkünlüğünden kaynaklanır. Beden karşısında akıttığı...

Sebeb-i Telif

Başkalarının aşkıyla başlıyor hayatımız yaprakla yağmurun aşkı meselâ kim olsa serpilen coşturuyor bizi imreniyoruz başkalarının mahvına. Yağmur mahvoluyor çarparak kendini parçalıyor mâşukunun açılan kıvrımında yaprak dirimle irkiliyor nazlı ve mağrur silkiniyor...

Sana Diyorum

Dağların eteklerinden indim Ovaları kırları bıraktım Baktım her yer kentli, Şehri, kokuşmuş kenti neyleyim Kepenek kokusu sindiririm. Buralar gelip geçici dinlenme hanı, Dertliye derman Aşığa armağan bizim köyün ırmağı. Baktım her yer...

Şiir Öldü mü?

Ülkemizde ve dünyada şiirin gerilediği iddialarının yaygınlaştığı bu günlerde, Şiir Sanatı gibi bir kitap yayımlamak, ne derece akılcı olurdu? Ama ben şiirin gerilediği kanısında...

Eski Zaman Aşığı

Ben eski zaman âşığıyım Sevda çeker düşünürüm ağlarım Bazen tilki kadar kurnaz bazen akılsız Bazen çocuk gibiyim bazen bakakalırım. Herkes âşık olur sevdalanır Bir yolu var gönül çekmenin de Benimki...

Kutsanmış

Kapanmayan bir kaç yaram var. Tekrar tekrar kanayan, Ve inançla, aylarca, Evet tam 10 ay önce girdiğim ve son kez dediğim bu savaştan, Tekrar yalnız ve mağlup çıkıyorum. Bunca yıl...

İade(NTİHAR) Ediyorum

-kim? -nasıl? -gerçekten mi? -neden? diyecekler! O yüzden yazıyorum bu mektubu. “vakti gelen gidiyor” öyle söyleniyordu. genç ölümlerse her zaman vakitsiz olacak. ya vakit çağırdı beni ya da ben vaktimi... nasılsa adı...

Begotten

Begotten… Tanrının bağırsaklarını deşmesi ve kendini öldürmesiyle başlıyor. BEGOTTEN, sinema dünyasının en karanlık en sıra dışı yapımlarından. Tanrının iradesi dışında "tabiat anayı" hamile bırakması ve...

Beyti Dost Celse: 16

Duyunuz… Sizi sevmeyenlere yardım ediniz..! Bir şey var. Ona dikkatle bakınız. Yavaş yavaş sizden uzaklaştığını göreceksiniz. Ya gölge üstünüze düşerse, ne yaparsınız..? Sizin aranızda...

75.Sone

Bir an sevinç duyarken, korkuyorum sonra hemen, Haydut yıllar çalar götürür diye hazinemi; Bir an, başbaşa kalmaktan öte bir şey istemezken, Sonra diyorum ki, alem niye görmesin...

Sodome’un 120 Günü

O aynı kız, az sonra, bir o kadar pis bir fantezi gösterisi sundu bize; ona yüklüce para ödeyen şişko bir keşiş gelip karnının üstüne...

Beyti Dost Celse: 6

Doğru olunuz. Biz, her şeyi işiten ve bilenlerdeniz. Siz, sadece size söylenenleri, size öğretilenleri ve düşünerek bulduklarınızı bilirsiniz. Kazanmayı istiyorsanız, kazancı tevazuda arayınız. Mucize...

Kadınlar Erkeklerden Daha Çok Yaşıyor

Yapılan istatistik çalışmalarına göre dünya genelinde kadınlar erkeklerden daha uzun bir hayat süresine sahiptirler. Tarihte 60 - 70 yıl ve daha öncesine gidersek iki...

Uaral ve Sounds of Pain

Sounds of Pain, bir Uaral klasiği... Bu sabah işe gelene kadar dinlediğim uzun metrajlı bir şarkı. İnsanı karamsarlığın ötesinde kayboluşa, unutulmuşluğa hatta hiçliğe sürükleyen...