“Kitap Nasıl Okunur” Sorusu Üzerine Birkaç Öneri

Öncelikle burada şahsi kitap okuma seyrim hakkında bilgi vereceğimi söylemeliyim. Zira benim okuma trafiğim bir kitap kurdunun değil daha çok akademik anlamda (belli bir alana ya da literatüre yönelik) okuma yapanların ilgisini çekecektir. Şunu da eklemeliyim ki benim okumaya dair önerdiğim metot “gerçek okuma” diye adlandırdığım yöntemdir. Bunu neden söylüyorum çünkü kitap okuma ve kitap çalışma farklı iki merhaledir. Bazısı vardır ayda 10 kitap okur ve bir kitap kurdu olarak tanıtır kendisini,  kimisi de yılda bir kitap okur ama bilgisi ve görgüsü diğer okura göre kat be kat fazladır. Hangisi daha verimlidir siz seçin.

Kitap okurken kesinlikle dolma ya da tükenmez kalem kullanılmaz. Odunsu birlikteliği bütünlüğü bozmamak önemli

Kitap Okuma Üzerine

Okuma, bir metnin -ki burada kurgu metinlerden bahsediyoruz- kaliteli zaman geçirme amacı güdülerek yapılan okumalardır. Bu aşamada okuyucu keyifli vakit geçirir, metnin sadece yüzeysel anlamda entelektüel bir katkısıyla kendisini tatmin eder. Hikâye kahramanlarının psikolojilerine bürünür, bazen hüzünlenir, bazen öfkelenir. Okuyucu bu okuma seyrinde dünyaya ya da insana dair çok fazla tefekkür şansı bulamaz, kestirmeden gider; kısaca genel kültür edinme yolunu tercih eder. Zaten kurgu metinlerin de amacı budur. Size anlık olarak hoş bir duygu verir. Bu hoşnutluk hayal gücüyle serpilir ve sizi anlık olarak zaman-mekân algısından azade eder. Edebi olanın birincil amacı budur. Şahsen, içinde psikolojik birtakım argümanların ya da felsefi kaygıların olmadığı bu eserlerden olabildiğince uzak durmaya çalışıyorum. Şimdi gelelim asıl okuma faaliyetine…

Kitap Nasıl Çalışılır?

Çalışmak, bir diğer yönüyle şöyle tanımlanabilir: Metnin yan okumalarını, metnin içinde yer alan kelimelerin/kavramların etimolojik kökenlerini, metnin yazıldığı dönemin tarihi ve politik ahvalini irdeleyerek diğer disiplinlerle karşılaştırmalı bir okuma seyri gerçekleştirmek. Örneğin şu an okuma planımda olan ve oldukça kapsamlı bir eser olan Mimesis[1] adlı metni yaklaşık 3 farklı yan kaynak ve bazı kutsal metinlerin çevirileriyle destekleyerek okuyorum.

İşte asıl okuma faaliyeti buradan itibaren başlar. Kişinin belirlenmiş bir ilgi alanı vardır. Bu alanla geçmişte bir hesaplaşması bir derdi vardır. Bu kişi önüne çıkan her kitabı değil, bedelini ödediği, düşüncesiyle ve eylemleriyle kendisini tekrar tekrar türettiği/devşirdiği kitapları, metinleri, makaleleri seçip eleyip okumaya gayret eder. Her kitap çalışması okura başka bir kaynağı ya da düzlemi işaret eder ve “okuma sonsuzluğu[2]” dediğim sonsuz döngüye girerek kendisini sürekli devindirir. Bu anlamda her kitap bir değişimin bir dönüşümün mabedi gibidir. Sizi düşünmeye sevk etmeyen, sizi zorlamayan, sizi araştırmaya teşvik etmeyen bir kitap sadece zaman kaybıdır. Yusuf Kaplan’ın tabiri ile: Mesele okumak değil, kelimeleri ruha dönüştürmek.[3]

Peki, kelimeler ruha nasıl dönüşecek? Bunu ancak metnin ruhuna girerek onu parçalayarak yeniden okumaya hazır hale getirerek mümkün kılabiliriz. Okunan metnin ruhunu anlamak şu aşamaları kapsar:

  1. Metnin önemli görünen yerlerinin altını çizmek,
  2. Önemli anahtar kelimeleri işaretlemek,
  3. Sayfa üstlerine ya da boşluklara kısa özetler çıkarmak,
  4. Kitap bittiğinde tüm bu anektodlardan bir kitap özeti çıkarmak.

4 aşamada metnin ruhunu(özünü) gözler önüne seriyoruz. Çıkardığımız kısa özet sayesinde zihnimizdeki tüm gereksiz bilgileri çöpe atıp bizim için gerekli olanları kabul ediyor ve perçinliyoruz. Unutulmamalıdır ki Yusuf Kaplan’ın ifadesiyle okuma bir temizlik işlemidir. Böylece kitap okuma seyrimiz “kitabı çalışma” olarak değişecektir. Ben bu aşamaya “metni parçalama” ya da “özüne inme” olarak tabir ediyorum. “Kitap Okuma” dan farklı bir ruhu olan bu metot tam bir öğrenme sürecini de işaret etmektedir.

“Metni okumak” entelektüel bir tavrın sonucu olarak görülebilir. “Metni çalışmak” ise başlı başına soylu ve bilgece bir davranıştır. Zira metnin “ruhuna sızmak” bir süzgeçleme vazifesini de beraberinde getirdiğinden sizi birçok gereksiz bilgi hamallığından (zaman kaybından) da kurtaracaktır. Bir bilgi cehenneminde yaşıyoruz: Bilgiye ulaşmak çok kolay değil mi? Ama hangi bilgi bu? Ruhtan yoksun ve zahmetsiz…

Peki, bu süreçte (metni çalıştığınızda) siz neler kazanacaksınız?

  1. Estetik bir hayat ve düşünüş şekline kavuşacak,
  2. Kendinize ait bir hayat görüşünü tecrübe edip olgunlaştıracak,
  3. Ve son olarak da hem edebi hem de felsefi bir tavır/derinlik kazanacaksınız.

Okuyun ancak zamanı verimli kullanarak, kendinize bir gaye koyarak, felsefi/bilimsel birtakım çıkarımlar üzerinde yoğunlaşarak, ihtisaslaşarak, okuduğunuz şeyin ruhuna nüfuz ederek… Bırakın kitap sizi dönüştürsün, geliştirsin… Böylece göreceksiniz ki “okuma” ve “çalışma” çok farklı iki metottur.

Can Murat Demir

[1] İthaki Yayınlarından çıkan “Mimesis Batı Edebiyatında Gerçekliğin Tasviri” Erich Auerbach’ın 1942-1945 arasında kaleme aldığı, edebiyat eleştirisinin bugün hâlâ tartışılabilen eseri.

[2] Bahsi geçen kavram okuma eyleminin süreklilik arz etmesi ve belli bir konuda okuma yapıp uzmanlaşmak isteyen okura sonsuz kaynakların açılması anlamında kullanılmıştır. Okuma eylemi bilginin sonsuzluğuyla ilintilidir. Zira her okuma başka bir okumanın kapısını açmalıdır. Bu süreç sonsuzca ölene kadar okuru kitaba bağlar.

[3] Yusuf Kaplan’dan Öncü Kuşak İçin Okuma Listesi; www.dusuncemektebi.com

Editör (CMD)
Editör (CMD)http://www.felsefehayat.net
Yazılarını Mavi Melek Edebiyat Topluluğu, Düşünbil gibi dergilerde yayınlama fırsatı buldu. FOL Kitap öncülüğünde bazı kitapların hazırlanmasında görev aldı. Bu kitaplardan bazıları "Sorunsallıkta Yaşamak", Jan Patočka, Plotinos, "Tanrı, Ruh ve Mit", Henri Bergson. 2009 yılından bu yana felsefehayat.net'in (kurucu) editörlüğünü sürdürmektedir.

POPÜLER BAŞLIKLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

DİĞER YAZILAR

REKLAM

Dahası - Ötekiler - BAŞKASI

Ruhi Mücerret: Bir Kapitalizm Tragedyası

Kapitalizm Dehşeti: Reklamlara Programlanmış İnsanlar Kuşkusuz modern çağın kronik hastalıklarından biri Kapitalizm. Bu illet’ül mahlûkat aramızda ve köklerini derinlerden insan egosundan alıyor. Her ne kadar...

En Güzel Şey Sensin!

Şu hayatta bulduğum ve bulacağım en güzel şey sensin. Hayat ne kadar iğrençse, sen de o kadar kutsalsın benim için. Bu doğru orantı, aşkın...

Post-modern Anlayış Üstüne

Post-modern anlayış ya da post-modern tarz, çok fazlaca tartışılan ve üzerinde mutabık olunamayan bir kavram ve bir süreç. Bu kayganlığı onun fazlaca yeni bir...

Durak

Sabah vakti, insanlar işlerine gidebilmek için otobüs duraklarında bekliyorlardı. Kimi kot pantolon üstüne renkli bir tişört, kimi siyah çizgili etek üstüne beyaz bir bluz,...

Korsika’dan Bir Öç Öyküsü

Paolo Saverini'nin dul karısı, Bonifacio Kalesi'nde küçük ve biçimsiz bir evde, oğluyla birlikte, yalnız oturuyordu. Dağın ileriye doğru uzanmış bir kolu üzerine kurulan, hatta...

İntihar Bir Çözüm mü?

Aralık 1924’te yayınlanan La Révolution surréaliste dergisinin ilk sayısında şöyle bir duyuru yer almaktadır: “ANKET: İnsan yaşar, insan ölür. İradenin tüm bunlarda payı ne?...

Peygamberlik Işığı Üzerine: Ta-Sin

Bir ışık çıktı, Görünmez’in Nur'undan. Çıktı ve geri dönerek diğer ışıklara egemen oldu. Bir aydı o; diğer ayların içinde ışık saçarak kendini açığa vuran,...

Karanlık Cennet‏

Bir noktanın içerisinde zaman hızla ilerliyor bu noktaya ait canlılar yeniden doğuyor ve yeniden ölüyorlardı. Doğuşlar ve Ölümler. Onlar yaşamak isteğiyle mum gibi eriyorlardı,...

Sabaha Karşı 4

saat sabaha karşı 4 erkenci horozlar başımda uyumak ölesiye eziyet tek çare perdeleri kapamak saat sabaha karşı 4 ateşler içinde yastığım sanki bana düşman gibi su içinde cehennem yatağım saat sabaha karşı...