Retorik Nedir?

Birinci Bölüm
Retorik, Diyalektiğin eşdeşidir. Dizgesel olarak ele alınacak bir konudur. Kanıtlarla inandırma tarzları retorik sanatının özüdür: yargıyı coşkularla saptırmaya başvurur. Bugün retorik üzerine kitapların yazarları, (hilenin daha kolay olduğu) adli dala çok fazla, (konuların daha geniş olduğu) politik dalı çok az önem veriyor. Kanıtlarla inandırma bir tür gösteridir, gösterinin retoriksel biçimi ise örtük tasım dır. Retoriğin dört kullanımı. Olası kötüye kullanımı, hakikat ve adalet yanında asıl kullanımı aleyhinde kanıt olamaz. Dürüst retorikçinin, kendisini dürüst olmayandan ayıracak bir başka .itli yoktur.

İkinci Bölüm
Retoriğin, ‘belli bir durum da elde var olan inandırma yollarını gözlemleme yetisi’ olarak tanımı. İnandırma tarzlarından bazıları kesinlikle retorik sanatına girer, bazılarıysa değil. Retorikçi, ikinci türü (tanıklar, anlaşmalar ve benzeri) hemen elinin altında bulur. Birinci türü kendisi elde etmek zorundadır; bunlar üçe ayrılır: konuşmacının, konuşmasını inandırıcı kılacak bir kişisel karakteri açığa vurma gücü; dinleyenlerin coşkularını uyandırma gücü; bir hakikati ya da sözde hakikati inandırıcı kanıtlar yoluyla tanıtlama gücü. Bu yüzden, retoriğe diyalektiğin ve aynı zam anda etik (ya da politik) çalışmaların bir dalı olarak bakabilir. İnandırıcı kanıtlar diyalektikteki tümevarımı karşılayan örnek; tasımı karşılayan örtük tasım; sözde tasımı karşılayan sözde örtük tasımdır. Örtük tasım retoriksel bir tasım dır, örnek ise retoriksel bir tümevarım. Retorik Retorik, sınıflarla ilgilenir, tek tek insanlarla değil; konuları ve ileri sürdüğü öncüller, büyük kısmıyla, insani eylem alanındaki seçenek olasılıklar gibidir; ve kendini, uzun bir uslamlama zincirini izleyemeyen eğitim siz düşünürlerden oluşan bir dinleyici grubuna uydurmak zorundadır. Örtük tasımların oluşturduğu öncüller ‘olasılıklar’ ve ’göstergeler’dir; göstergelerse ya yanılabilir ya da yanılmazdır, son gruptakilere denir. Örtük tasımların izlediği kanıtlama yolları, ya da konular, ortak (ya da genel) ve özel (yani, doğa bilimi ya da etik gibi bir tek çalışmaya özel) olarak birbirinden ayrılabilir. Özel yollar, retorikçi kendi alanını bir başkasına terketmek istemiyorsa, ayrı ayrı kullanılmalıdır.

Retorik: Aristoteles; İngilizceden çeviren Mehmet H. Doğan

POPÜLER BAŞLIKLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

DİĞER YAZILAR

REKLAM

OKU OKU OKU

Bir Safir

Düşünüyor Jerzy, ne o, elden ele dolaştırdığın? Ne de çok üflemeyi severmişsiniz. O bana üfledi, ben havaya, Havva Adem'e üfledi, şeytan da Havva'ya o zaman. Hayat mı o, gözlerinizdeki ışığın varlığı? Bir anahtar kadar kolay mı ışıksız kalmak. Benim damarlarımda dolaşıyor varlığım, her bir hücremde yeniden doğup...

Vargtimmen

Kurdun Saati çoğu insanın öldüğü saattir. Bir Bergman filmi daha... Böyle giderse bu yönetmenin bütün filmlerini izlemiş olacağım. Usta yönetmen bu kez Frisian adasında kaybolan Johan Borg' un kayboluş öyküsünü kameraya yansıtmış. Bergman’ ın şaheserlerinden biri daha... Aşkı peşinden koşan, hastalıklı, yetenekli bir ressamın öyküsü. Çok çok derin bir...

2000’lerin En İyi 15 Fantastik Filmi

Kerem Akça, son 10 yılın en iyi 15 fantastik filmini seçti. Herhalde 2000’ler denince akla gelecek ilk alan bu olacak. Öyle ki “Yüzüklerin Efendisi”nin ve çizgi roman uyarlamalarının katkılarıyla birlikte Hollywood ‘profesyonel fantastik film’ fabrikası haline geldi bu süreçte. Halen de bu alandan para basmayı sürdürüyor. Elbette 2000-2010 arasında...

Edeştirinin Yollarında

Yetmişli yılların başında bıraktığım edebiyat eleştirisi çalışmalarının ardından, ara ara giriştiğim şair ve şiir değerlendirmelerini saymazsak, edebiyat eleştirisi üzerine otuz yıl sonra yazdığım ilk yazı bu. Bir ayrımla başlayacağım. Edebiyat eleştirisinin, edebiyat üstüne yapılmış çalışmalar içerdiği için, edebiyat dışında kalan bir boyutu vardır. Bu açıdan bakıldığında edebiyat eleştirisini: 1....

Beyti Dost Celse: 4

Geç kaldınız…! Geç kaldınız…! Geç kaldınız…! İnanınız diyoruz… Önce mantıkla ölçünüz, sonra inanınız ..! İnanmayanlar kör olanlardır. Onlar karanlıkta kalmaya mahkum… siz inansanız da inanmasanız da, biz bir şey kazanmış veya kaybetmiş olur muyuz..? Reislik bilgidedir. Rahatlık iyiliktedir. Nizamları bozmaya alıştınız. Bir gün en büyük düzeni de bozacaksınız. Buna...

Klasik Felsefesever Okuyucuya Cevap: Felsefe ve Edebiyat Yoldaştır

İbrahim B.'ya cevaben; Yorumunuzdaki gayret dikkat çekici. Teşekkürler. Ama yorumunuz ne benim için ne de diğerleri için “yapıcı” değil. Sadece yüzeysel ve çılgınca bir tepkiyi görüyorum. Ama keşke bu kadar gayreti bir şeyler yaratmaya harcasaydınız da biz de görseydik: “asıl felsefi yazın” nedir? Sizin hayalinizdeki felsefe ancak olsa olsa...

Gücün Ululanması

Av ve zafer için tutkuyla donanan görkemli yırtıcı hayvan, sarışın canavar görmezlikten gelinemez. Bu gizli temel, zaman zaman patlar, hayvan tekrar vahşete döner. Romalı, Arap, Alman, Japon soyluluğu, Homeros’un kahramanları, İskandinav Vikingleri… Tümü de bu gereksinimi paylaşıyorlardı. Nereye gitseler arkalarında “barbar” kavramını bırakan bu soylu ırklar, en yüksek...

Felsefe ve Küfür İlintisi

Felsefe, üniversitelerin akademik kürsülerinde yapılan sıkıcı ve tekdüze tanımların aksine, bana göre hayatın bizzat kendisine yöneltilmiş “yeni bir küfür yaratma” gayretidir. Bu tanım herkes tarafından fark edilemeyen, ancak felsefenin özünü işgal eden kritik bir olayı işaret eder. Aslında bahsettiğimiz “Küfür” diye nitelendirdiğimiz şey sıradan bir refleks ya da irade olmamakla birlikte,...

Aydınlanmış Anarşi ve Stirner

Daha 1980’lerin başında Türkçede sadece bir-iki anarşist kitap bulunurken, bugün bu konuda neredeyse sayısız eser bulmak mümkün. En azından bir çevirmen olarak doğrudan katıldığım bu süreci kısaca gözden geçirirken Aydınlanmış Anarşi’nin (AA) diğer anarşizmlerden farklı olduğunu baştan kaydetmek gerekiyor. Aydınlanmış Anarşi, demokratik ve sosyal liberalizmin gelişmiş bir biçimi...