Müzik ve Ruh

Müzik, her yerde anlaşılabilen, gerçek anlamda ortak olan dildir: Bu nedenle üzerine tüm ülkelerde ve tüm yüzyıllar boyunca ciddi bir şekilde konuşuldu ve anlamlı, çok şey ifade eden bir melodi, kısa sürede tüm dünyaya yayılmaktadır. Buna karşın anlam yoksunu ve bir şey ifade edemeyen bir melodinin içeriği çok daha anlaşılabilir bir şeydir. Fakat melodinin dili kelimeler kullanmaz, daha ziyade istemin tek gerçekleri olan mutluluk ve acılardan bahseder: Bu nedenle beyinlerimize çok fazla bir şey söylemez, kalbimize seslenir. Aksini beklemek müziği alet etmektir… Schopenhauer

Müzik, insan yaratıcılığının en üst safhaya ulaştığı ve birçok ruhsal iklimin aynı anda cereyan ettiği bir fenomendir. Bu bağlamda müzik, yepyeni bir ruh halini arayışta kusursuz bir yolculuktur.

Vazgeçin bu hayattan ve melodilerinden

Ritmler, melodiler, notalar… Bir anlama sahip midirler? Hayata dair ne verebilirler? Müziğin belirlenmiş bir amacı var mıdır? Bu soruların cevabı yine müziğin içinde gizlidir. Sözün olmadığı yerde notalar, notaların olduğu yerde de biz, yani hayat ve var oluşumuz yatar. Amaç olarak müzik, bu ulvi kaygının dile getirildiği mecralardan biridir. Sanıldığı gibi tek düze bir arayış değildir müzik, tam aksine, hayatın içinde bambaşka bir hayat doğurma sancısını çeker. Bunu yaparken de sıra dışı bir çaba sarf eder. Kesinlikle herhangi bir cinsiyet, din, inanç gibi aidiyetleri içermez.

Kısaca, ne erkek, ne de kadın gibi kokar, bu haliyle doğaya aittir sanki. Yarattığı metafizikle hiçbir şey ona direnç gösteremez. Eski ve yeniye dair olan her şey onda vücut bulur. Bu haliyle müzik, hiçbir zaman ete kemiğe bürünmek istemez. Çünkü bu “var olma“ durumu, onu yok eder. Finali yazılamayan besteler, eski sevgiliye ait karanlık dizeler, hepsi birer anıdır ve ortak bir duyguya seslenir. Hatırda kalan genelde acıtan anılardır. Melodiler acıyı çağırır ve acıya meyilli olan (somurtkan) ruhlar, bu dehlizleri çok iyi bilirler. Müzik, acının dillenmiş halidir. Sürekli taze kalan ve zihni meşgul eden bir acı makinesidir. İşte asıl özgürlük budur! İnsan ruhu acının içinde özgürleşir. Özgürlük, hiçbir forma bürünmeden bu acının içinde yaşlanmaktır, Müzik, bu yeteneğiyle ölümsüzdür ve kesinlikle kestirilemez olanı işaret eder. Ölüm fikrine elverişli ıslak bir zemindir müzik. Kendinden geçişi mümkün kılarak sizi başka bir ruha büründürür… Buna “ruhun sirkülasyonu” da diyebiliriz. Bu yeteneği sayesinde bedeninizi boşlukta bir hiç gibi asılı bırakır, bazen de tam aksine, size tanrı olma fırsatı tanır. Bu duygulanım, onun cazibesinin bir parçasıdır.

Müzik, ruhların coşkunluklarının bilinçsizce (bir) sayımıdır. Leibniz

Asli bir elemandır melodiler. Kendini dış etkenlere kapatmış bir duygu kapanı gibidirler. Müptelasını çağırıp duran bir sevgili edasıyla oradan oraya sürüklenirler. İmgelerin çarpıştığı karanlıkta, yönünüzü tayin eden bir deniz feneri gibi yol gösterirler. Müzik, bazen karşımıza coşku ve istenç dolu bir karanlıkla çıkar. Ortaya çıkan bu tiyatral karanlık, melankoli dediğimiz şeyin de yegâne sebepleri arasındadır. Melodiler, içinize işlerken, siz sadece, uçuşa geçen ruhunuzu geri getirmek için uğraşırsınız. Gerçek müzik budur, bir kopuştur ve arayışın içinde umutsuzca debelenmektir.

Müzik, insansal tutkuların ifadesidir. Pietro Della Valle

Son olarak müzik, bu dünyayı reddediş anlamında, yaşam denilen yanılsamadan kusursuz bir dünya yaratmayı başarabilmiştir. Bu yüzden biriciktir, bizimdir.

 

Bu yazıda müzik fenomeninin daha çok estetik ve metafizik yönü vurgulanmakta olup biricik olan kaygı da bu doğrultuda dile getirilmiştir. Bir fark olarak Marksist yazarlar ve maddeci felsefeye bel bağlamış olan düşünürler ve sanatçılar genelde müziği dış dünyaya karşı kalkan olarak ve onu bir tür “ideoloji” gibi açıklamış, müziği öyle görmek istemişlerdir. Örneğin; Müziğin toplumsallığından bahseden yazarlar da mevcuttur; mesela Adorno’ ya göre, her sanat gibi bir gerçeklik görünüşü olan müzik, görünüş değil de gerçekliğin kendisi olunca, o artık ideoloji olur; ideoloji olarak, toplumsal yanlış bilincin kaynağı olarak müzik işlevsel müziktir. Bu durum müziğin kendisini toplumda kullandırması durumudur. Ömer Naci Soykan, Cogito, Sayı–30 Kış 2002 Diğer bir Marksist düşünür olan Lukacs klasik materyalist söylem içerisinde müziği şöyle betimler; “Bu içsellik, insan yaşamının -görece- bağımsız bir alanı olarak, doğrudan ve özgün bir varlığa sahip değildir. Sözünü ettiğimiz içsellik, insanlığın toplumsal-tarihsel gelişiminin bir üründür.” Lukacs. Ömer Naci Soykan, Cogito, Sayı–30 Kış 2002

Can Murat Demir

Editör (CMD)
Editör (CMD)http://www.felsefehayat.net
Yazılarını Mavi Melek Edebiyat Topluluğu, Düşünbil gibi dergilerde yayınlama fırsatı buldu. FOL Kitap öncülüğünde bazı kitapların hazırlanmasında görev aldı. Bu kitaplardan bazıları "Sorunsallıkta Yaşamak", Jan Patočka, Plotinos, "Tanrı, Ruh ve Mit", Henri Bergson. 2009 yılından bu yana felsefehayat.net'in (kurucu) editörlüğünü sürdürmektedir.

POPÜLER BAŞLIKLAR

1 Yorum

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Önceki İçerikMüzik ve Ruh -II-
Sonraki İçerikDeha Üzerine

DİĞER YAZILAR

REKLAM

Dahası - Ötekiler - BAŞKASI

Hegel ve Heidegger

Filozoflar her şeyden önce şahsına münhasır kişilerdir. Filozofları filozof yapan her şeyden önce onların bu özelliğidir. Bu nedenle filozoflar irfanı, vicdanı ve aklı hür...

Direnmenin Estetiği

Varoluşun ereği sorgulandığında, bu dinamizmin altında zorunluluk yasasının yattığı dile geldi, ve bu yasayı idrak edenler artık özgür iradeleriyle onun üzerinde egemenlik kurabilirlerdi. Özgür...

Tragedya’nın Doğuşu

Tragedya'nın Doğuşu'na (1872) karşı insaflı olabilmek için birkaç şeyi unutmalı. Bu kitap başarısız yanıyla, örneğin Wagner'ciliği bir yükseliş belirtisi sayıp ona yararı dokunmasıyla yaptı...

En Çok Terkedilen Yazar

İnsanlar niçin onun kitaplarından kurtulmak istiyor? 'Da Vinci Şifresi,' 'Dijital Kale', 'Melekler ve Şeytanlar' gibi kitaplarıyla satış rekorları kıran yazar Dan Brown, İngiltere'de ikinci el...

Yaşayan Ölüler

Bir yasa vardır, hükümdarların gördükleri işlerin ölümlerinden sonra yargılanmasını ister; ölülerle ilgili yasalar arasında bana en sağlam görünenlerden biri budur. Hükümdar yasaların sahibi değilse bile yol arkadaşıdır....

Ölüm Noktürnü

seninle karşılaşıp solduğum andı ölüm yüzüne baktığında tutuşup yandı ölüm çoğaldıkça çoğalan bir sevda ülkesinde ellerine dokundun; sana inandı ölüm o efsunlu, yağmurlu, hercai gözlerinden uçan kelebekleri mutluluk sandı...

Babilliler ve Hamurabi

Bugün Babil’in kalıntılarına bakan hiç kimse, Fırat boyundaki bu sıcak ve kasvetli çorağın bir zamanlar astronomiyi neredeyse yaratan, tıbbın gelişime büyük katkılarda bulunan, dilbilgisini...

Yatağım Boş

Yatağım boş çünkü kadınım beni terketti. Sağlıksızım çünkü yeterince iyi beslenemiyorum. Çevremde beni anlayabilecek pek kimse yok. Kabuğumun içinde yalnız yaşıyorum, yirmi beş yıllık...

Hayatı Düzeltemeye Çalışan Devrimciler, Önce Kendinize Bir Bakın!

“Beni düzeltmeye çalışma” dedi Salim. “Ben böyle iyiyim. Rahatımı bozma, insanlardan hoşlanmadım hoşlanmayacağım da; bu yüzden uzak tut onları benden, mümkünse hiçbirisiyle tanışmak istemiyorum;...